Saturday, August 2, 2014

Abortion Pills ဖ်က္ေဆးေတြအေၾကာင္း

ကြ်န္ေတာ္က ျမန္မာျပည္ကေန ေဆးပညာဘြဲ႔ယူထားလို႔စည္းကမ္းလိုက္နာပါတယ္။ ကိုယ္ဝန္ကို တမင္ဖ်က္မေပးပါ။ ေဆးနည္းလဲမညႊန္ပါ။ ေဆးစာေတြသာစံုေအာင္ေရးပါတယ္။ Misoprostol တမ်ိဳးထဲနဲ႔ ကိုယ္ဝန္ဖ်က္နည္းကို ၁၉၇ဝ ေက်ာ္ကတည္းက သံုးေနခဲ့တယ္။ ဒိေနာက္မွာ (Misoprostol + Mifepristone) ဒါမွမဟုတ္ (Misoprostol + Methotrexate) ေဆး ၂ မ်ိဳးတြဲသံုးလာတယ္။ ၂၂ ပါတ္ ကိုယ္ဝန္ကို ေဆးသံုးျပီးဖ်က္ဘို႔ နည္း ၃ မ်ိဳးရွိတယ္။ ၁။ Misoprostol (Cytotec) ေဆးသံုးနည္း လူသံုးမ်ားေနတဲ့ Misoprostol (မစ္ဆိုပရိုစေတာလ္) တမ်ိဳးထဲနဲ႔လည္း ဖ်က္ႏိုင္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ဆရာဝန္မပါဘဲ ကိုယ့္ဖါသာ မလုပ္သင့္ပါ။ သားအိမ္ကို ညွစ္ေစျပီး အထဲက ကိုယ္ဝန္ကို အျပင္ထုတ္ျပစ္တယ္။ ဗိုက္နာလာျပီး ေသြးဆင္းမယ္။ ရာသီလာတာထက္ မ်ားမယ္။ ၈ဝ% မက ၉ဝ% အထိ ေအာင္ျမင္မႈရွိတယ္။ ကိုယ္ဝန္ပိုရင့္ေနရင္ ေသြးဆင္းတာ သိပ္မ်ားျပီး ေနာက္ဆက္တြဲ ျဖစ္ႏိုင္တာေတြ ရွိႏိုင္တယ္။ ေသြးအားနည္းေနသူေတြ မသံုးသင့္ဘူး။ အရက္၊ မူးယစ္ေဆးနဲ႔ မတြဲသင့္ဘူး။ သားအိမ္ျပင္ပ ကိုယ္ဝန္အတြက္ မသံုးရဘူး။ IUCD/IUD ကိုယ္ဝန္တားပစၥည္းထည့္ ထားသူေတြလဲ မသံုးရပါ။ ေသြးဆင္းလာေပမဲ့ ကိုယ္ဝန္ မပ်က္ႏိုင္တာ ၁ဝ% ရွိႏိုင္တယ္။ ေဆးနည္းနဲ႔ ထပ္လုပ္ႏိုင္တယ္။ ဒါလဲ မပ်က္ေသးဘဲ ရွိႏိုင္တယ္။ ၁၄ ရက္ေနလို႔မွ မပ်က္ရင္ သားအိမ္ျခစ္နည္း လုပ္ရမယ္။ ေဆးသံုးျပီး ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ျပီးေနာက္မွာ မပ်က္တာကို ကိုယ္ဝန္ကို ဆက္တည္ေစခ်င္ရင္ ကေလးမွာ ခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ တခုခုျဖစ္ႏိုင္ေျခ နဲနဲရွိတယ္။ လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါ ရွိေနလွ်င္ တပါတည္း ကုသပါ။ Misoprostol ေဆးနာမယ္ေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ Alsoben, Arthrofen, Arthrotec 50 or 75 (200µg Misoprostol), Artrotec (Venezuela, Hong Kong, Australia), Asotec (Bangladesh), Cirotec, Cyprostol, Cyrux (Mexico), Cystol, Cytil (Colombia), Cytolog, Cytomis, Cytopan (Pakistan), Cytotec (200µg Misoprostol), Gastec, Gastrotec, Gistol, GMisoprostol, Gustrul (Indonesia), Gymiso, Isovent (Kenya, Nepal), Kontrac (India, Democratic Republic Congo), Mibetec, Miclofenac, Mirolut, Misel, Misive (Spain), Misoclo, Misofar (Spain), Misofen, Misogon, Misoplus, Misoprolen (Peru), Misoprost, Misotac (Egypt, Ghana, Sudan, Tanzania, Uganda, Zambia), Misotrol (Chili), Mizoprostol (Nigeria, Noprostol (Indonesia), Oxaprost 50 or 75 (200µg Misoprostol) (Argentina), Prestakind, Prostokos (25µg Misoprostol) (Brazil), Sintec, Vagiprost (25µg Misoprostol) (Egypt), Zitotec (က) ၁၂ ပါတ္ အထိကိုယ္ဝန္ကို Misoprostol (Cytotec) တမ်ိဳးထဲနဲ႔ဖ်က္ျခင္း၊ - Misoprostol 800mcg ကို ေမြးလမ္းေၾကာင္းကေန ဝ နာရီတခါ၊ ၆ နာရီတခါ၊ ၁၂ နာရီတခါ စုစုေပါင္း ၃ ခါထည့္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ - - Misoprostol 800mcg ကို ေမြးလမ္းေၾကာင္းကေန ၁၂ နာရီတခါ ေပါင္း ၃ ခါထည့္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ - - Misoprostol 800mcg ကို ေမြးလမ္းေၾကာင္းကေန ၂၄ နာရီတခါ ေပါင္း ၃ ခါ ထည့္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ - - Misoprostol 800mcg ကို လွ်ာနဲ႔ ပါးေစာင္မွာ ၃ နာရီျခား ၃ ခါ ငံုထားပါ။ • ေမြးလမ္ေၾကာင္းကထည့္တာက ပါးစပ္ကေသာက္တာနဲ႔ ထိေရာက္မႈတူျပီး၊ ေဘးထြက္-ဆိုုးက်ိဳး ပိုနည္းတယ္။ ေလ့လာမႈ တခ်ိဳ႕အရ ပါးစပ္ကေသာက္တာဟာ ထိေရာက္မႈနည္းတယ္။ ေမြးလမ္းကထည့္ရင္ ေဆးျပားကို နဲနဲ စိုေအာင္အရင္လုပ္ပါ။ အတြင္းထိေရာက္ပါေစ။ ပါးစပ္ကေန အရင္ငံုထားတာ မိနစ္ ၃ဝ ေနလို႔မွ ေဆးက ေပ်ာ္မသြားရင္ေတာ့ မ်ိဳခ်ပါ။ • ၁၂ နာရီအတြင္း ၇ဝ% အကုန္ပ်က္က်တယ္။ • ၂၄ နာရီအတြင္း ၈ဝ% အကုန္ပ်က္က်တယ္။ • ၄၈ နာရီအတြင္း ၉၅% အကုန္ပ်က္က်တယ္။ • သားအိမ္ျခစ္စရာမလို၊ ဝယ္ရတာမခက္၊ ေစ်းသိပ္မၾကီး၊ သူ႔အလိုလို ပ်က္က်သလိုေန၊ ပ်မ္းမွ် ၉၃% ထိေရာက္မႈရွိ။ (ခ) ၁၃-၂၂ ပါတ္ အထိကိုယ္ဝန္ကို Misoprostol (Cytotec) 400mcg ကို ေမြးလမ္းေၾကာင္းကေန ၃ နာရီတခါ၊ ေပါင္း ၅ ခါထည့္ပါ။ (ဂ) ၂၃ ပါတ္ေက်ာ္ေနတဲ့ ကိုယ္ဝန္ကို Misoprostol (Cytotec) ေဆးတမ်ိဳးထဲနဲ႔ ရႏိုင္-မရႏိုင္ မေသျခာပါ။ Misoprostol Cytotec ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးမ်ား = အန္၊ ေလတက္၊ ဝမ္းခ်ဳပ္၊ ေခါင္းကိုက္၊ ရာသီလာစဥ္နာျခင္း၊ ရာသီမမွန္ျခင္း။ Misoprostol 200 mcg ပါတဲ့ေဆးျပား ၁၂ ျပားလိုမယ္။ (၁) Misoprostol 200 mcg ပါတဲ့ေဆးျပား ၄ ျပားကို လွ်ာေအာက္မွာငံုထားပါ။ မ်ိဳမခ်ပါနဲ႔။ နာရီဝက္ေနလို႔မွ ေဆးက ေပ်ာ္မသြားေသးရင္ေတာ့ မ်ိဳခ်ႏိုင္တယ္။ (၂) ေနာက္ထပ္ ၃ နာရီအၾကာမွာ ေနာက္ထပ္ Misoprostol 200 mcg ပါတဲ့ေဆးျပား ၄ ျပားကို လွ်ာေအာက္မွာ ငံုထားပါ။ (၃) ေနာက္ထပ္ ၃ နာရီအၾကာမွာ ေနာက္ထပ္ Misoprostol 200 mcg ပါတဲ့ေဆးျပား ၄ ျပားကို လွ်ာေအာက္မွာ ငံုထားပါ။ ေပါင္း ၄ ျပားစီ ၃ ၾကိမ္၊ ၁၂ ျပားကုန္မယ္။ • ေဆး ပဌမ ၄ ျပားေနာက္ ၄ နာရီအၾကာမွာ ဗိုက္နာျပီး ေသြးဆင္းလာႏိုင္တယ္။ ဒိထက္လဲ ေနာက္က်ႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ရင့္ေနရင္ ရင့္သလို ေသြးဆင္းမ်ားမယ္။ အခဲေတြလဲပါမယ္။ ကုန္ကာနီးရင္ ပိုနာ၊ ပိုဆင္းမယ္။ ေနာက္ ကုန္တာနဲ႔ ရပ္သြားမယ္။ ၉ ပတ္အထိရွိေနတဲ့ ကိုယ္ဝန္ဆိုရင္ ဆင္းတာထဲမွာ အိတ္ကိုပါ ျမင္ရမယ္။ • ေဆး ၃ ခါသံုးျပီးေနာက္ ေသြးမဆင္းရင္ ေဆးသံုးဖ်က္နည္းနဲ႔ မရႏိုင္ပါ။ • ေသြးဆင္းတာမ်ားရင္၊ လူကလဲ ေသြးအားနည္းေနရင္ ေသြးဖိအားက်ျပီး၊ ေခါင္းမူတာျဖစ္မယ္။ ေသြးမဟုတ္ရင္ Drip သြင္းဘို႔ လိုႏိုင္တယ္။ အိပ္ရာထဲမွာ လွဲေနရမယ္။ နားရမယ္။ ေရ-အရည္ မ်ားမ်ားေသာက္ရမယ္။ • ကိုယ္ပူျပီး ခ်မ္းရင္ နဲနဲဆို ကိစၥမရွိပါ။ ၃၈ ဒီဂရီေက်ာ္ရင္ ပိုးေသေဆး၊ အဖ်ားက်ေဆးေတြ လိုမယ္။ • Arthrotec နဲ႔ Oxaprost ထဲမွာ အနာသက္သာေဆး Diclofenac တြဲပါေနသည္။ အထဲမွာေနတဲ့ Diclofenac ကို မ်ိဳမခ်တာ ေကာင္းတယ္။ ၂။ Misoprostol + Mifepristone နည္း • Mifepristone ကို RU-486 လို႔လဲေခၚတယ္။ Mifegyne လို႔လဲေခၚတယ္။ Mifeprex လို႔လဲေခၚတယ္။ Antiprogestogen ကိုယ္ဝန္ ဆက္တည္တန္႔ဘို႔ အတြက္လိုအပ္တဲ့ (ပရိုဂ်က္စတိုဂ်င္) ေဟာ္မုန္းကို ဆန္႔က်င္တဲ့ေဆး ျဖစ္တယ္။ • Mifepristone ေဆးကို ပါးစပ္ကျဖစ္ျဖစ္ ေမြးလမ္းကျဖစ္ျဖစ္ေပးလို႔ရတယ္။ သားအိမ္နံရံ ပါးလာမယ္။ သားအိမ္ဝကို ေပ်ာ့ေစ၊ က်ယ္ေစတယ္။ အခ်င္း (ဆဲလ္) ေတြ အသစ္ျဖစ္မွာကို တားဆီးတယ္။ အခ်င္း ကြာက်လာမယ္။ သားအိမ္ကိုလည္း ပိုျပီးညႇစ္လာေစတယ္။ အထဲကရွိတာကို အျပင္ထုတ္မယ္။ • Induced abortion ၄၉ ရက္အထိ ကိုယ္ဝန္ကို ဖ်က္ျခင္း (FDA အသိအမွတ္ျပဳနည္း) - ပဌမေန႔။ Mifepristone (Mifeprex) 200 mg ၃ ျပားကို ပါးစပ္ကတျပိဳင္နက္တည္း ေသာက္ပါ။ - တတိယေန႔။ Misoprostol (Cytotec) 200 mcg ၂ ျပားကို ပါးစပ္ကတျပိဳင္နက္တည္း ေသာက္ပါ။ - ၁၄ ရက္အၾကာမွာ ဆရာဝန္ျပန္ျပပါ။ လိုအပ္ရင္ သားအိမ္ျခစ္ေပးမယ္။ • သားအိမ္ျခစ္စရာမလို၊ ဝယ္ရတာနဲနဲခက္၊ ေဆးေစ်းၾကီး၊ သူ႔အလိုလိုပ်က္က်သလိုေန၊ ၉၅% ထိေရာက္မႈရွိ။ ေဆးခန္းကို ၂ ၾကိမ္ျပရန္လို။ ေသြးဆင္းေနတာက Misoprostol (Cytotec) တမ်ိဳးထဲသံုးတာထက္ ပိုၾကာႏိုင္။ • ေမြးလမ္းက ေသြးဆင္းတာအတြက္လဲ သံုးတယ္။ အေရးေပၚတားေဆးအျဖစ္ Mifepristone 100 mg တလံုးထဲ ေသာက္ရတယ္။ Festone Combi-KIT ဆိုျပီး အိႏၵိယကထုတ္တဲေဆးမွာ Mifepristone နဲ႔ Misoprostol (၂) မ်ိဳးတြဲပါတယ္။ Mifepristone 200 mg (၁) ျပား + Misoprostol 200 mcg (၄) ျပား ပါတယ္။ ၄၉-၆၃ ကိုယ္ဝန္ကိုဖ်က္ဘို႔ Mifepristone 200 mg (၁) ျပားကို ပါးစပ္ကေနေသာက္ပါ။ ၁-၃ ရက္အၾကာမွာ Misoprostol 200 mcg (၄) ျပားကို ဗဂ်ိဳင္းနားထဲ ထည့္ပါ။ ၄ နာရီအၾကာမွာပ်က္က်မယ္။ မပ်က္ေသးရင္ Misoprostol 200 mcg (၂) ျပားကို ဗဂ်ိဳင္းနားထဲက ထည့္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ ပါးစပ္ေန ေသာက္ပါ။ ၃။ Misoprostol + Methotrexate (M&M) ေဆး ၂ မ်ိဳးတြဲနည္း • ၇ ပါတ္ (၄၉ ရက္) ကိုယ္ဝန္အတြက္သံုးႏိုင္တယ္။ • Methotrexate ေဆးက DNA synthesis ကိုတားဆီးေပးတယ္။ ထိုးေဆး-စားေဆးရွိတယ္။ (ေအာ္တိုအင္ျမဴးန္) ေရာဂါတခ်ိဳ႕အတြက္လဲသံုးတယ္။ ကင္ဆာေတြမွာလဲသံုးတယ္။ ေဖါလစ္-အက္စစ္ အလုပ္ကိုလဲ တားဆီးတယ္။ • Methotrexate + Misoprostol ကို သားအိမ္ျပင္ပ သေႏၶတည္တာအတြက္လဲ သံုးႏိုင္တယ္။ • ကိုယ္ဝန္ရွိတာဟာ သားအိမ္ထဲလား၊ အျပင္မွာလား၊ IUD သားအိမ္ထဲ တားနည္း-ပစၥည္း ရွိ-မရွိ ၾကည့္မယ္။ • Methotrexate IM ေဆးထိုးေပးျပီးေနာက္ ၃-၇ ရက္အၾကာမွာ Misoprostol suppositories ၂ ျပားကို ဗဂ်ိဳင္းနားကျဖစ္ျဖစ္ ပါးစပ္ကျဖစ္ျဖစ္ေပးမယ္။ • Methotrexate တမ်ိဳးထဲကေန ၁ဝ% ေသြးဆင္းမယ္။ ေဆး ၂ မ်ိဳးေပးျပီးေနာက္ ၄ နာရီကေန ၂၁ ရက္အတြင္း ေသြးဆင္းမယ္။ တခ်ိဳ႕က ၄ ပါတ္ေနမွေသြးဆင္းတယ္။ ဆင္းေနတာ ၈-၁၆ ရက္အထိၾကာႏိုင္တယ္။ ဒိထက္ၾကာ ေနရင္ ဆရာဝန္ျပန္ျပပါ။ ေတာ္ေတာ္နဲ႔ မဆင္းေသးသူကို Misoprostol ဒုတိယအၾကိမ္ ထပ္ေပးႏိုင္တယ္။ • FDA က အသိအမွတ္ျပဳမထားပါ။ ဝယ္ရတာခက္ႏိုင္၊ ေဆးေစ်းၾကီး၊ ကိုယ္ဝန္ႏုတာသာသံုးႏိုင္။ ေသြးဆင္းေနတာ Misoprostol တမ်ိဳးထဲ သံုးတာထက္ ပိုၾကာႏိုင္။ Mifepristone ေဆးကို တျခားကိုယ္ဝန္ေဆာင္အေျခအေနမ်ားမွာသံုးျခင္း • Intrauterine death (IUD) ကေလးအထဲမွာ ေသေနရင္ - - ၁၃-၁၇ ပါတ္ကိုယ္ဝန္ = Mifepristone (Mifeprex) 200mg ကို ေမြးလမ္းေၾကာင္းထဲ ၆ နာရီျခား ထည့္ပါ။ - ၁၈-၂၆ ပါတ္ကိုယ္ဝန္ = Mifepristone (Mifeprex) 100mcg ကို ေမြးလမ္းေၾကာင္းထဲ ၆ နာရီျခား ထည့္ပါ။ - ၂၇ ပါတ္ေက်ာ္ကိုယ္ဝန္ = 25-50mcg ကို ေမြးလမ္းေၾကာင္းထဲ ၄ နာရီျခားထည့္ပါ။ - အရင္က LSCS/CS ဗိုက္ခြဲေမြးထားသူဆိုရင္ ေဆးေလွ်ာ့ေပးပါ။ • Induction of labor ကေလးျမန္ျမန္ေမြးေအာင္လုပ္ျခင္း - Mifepristone (Mifeprex) 25mcg ကို ေမြးလမ္းေၾကာင္းထဲ ၄ နာရီျခားထည့္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ - Mifepristone (Mifeprex) 50mcg ပါးစပ္က ၄ နာရီျခားေသာက္ပါ။ mcg နဲ႔ mg ကို အထူးသတိျပဳပါ။ Dr. တင့္ေဆြ

9 comments:

  1. ကြ်န္ေတာ့္ေကာင္မေလးနဲ႕ကြ်န္ေတာ္ ဒီလိုျဖစ္ျပီး ၁ ရက္အၾကာမွာ ေဆးတစ္လံုးတိုက္လိုက္ပါတယ္ဆရာ ေနာက္ရက္က် ကြ်န္ေတာ္တို႕ဆက္ျပီးျဖစ္ခ့ဲၾကပါတယ္ အာ့ဒီညမွာပဲ ေဆးတစ္လံုးထပ္တိုက္ခ့ဲပါတယ္ ဆရာ ေနာက္ ၂ ရက္ေလာက္အၾကာမွာ ထပ္ျဖစ္ျပန္ျပီး သုတ္ကိုေတာ့ အျပင္မွာပဲထုတ္ခ့ဲပါတယ္ဆရာ အာ့ဒီလိုအေျခေနမ်ိဳးက စိတ္ခ်ရပါသလား ေဆးက ၂ လံုးစလံုးတိုက္ျပီးျပီမလို႕ ထပ္လည္းမတိုက္ရဲပါဘူးဆရာ ဘာလုပ္သင့္ပါသလဲခင္ဗ်ာ

    ReplyDelete
    Replies
    1. ဘာေဆး တိုက္တာလဲ fri

      Delete
    2. ဘာေဆး တိုက္တာလဲ fri

      Delete
  2. ug mcg တို႔ရဲ႕ နာမည္ အရွည္ကိုသိခ်င္ပါတယ္

    ReplyDelete
  3. This comment has been removed by the author.

    ReplyDelete
  4. ဆရာခင္ဗ်ာ
    cytotec 200mcg ကိုေသာက္ရင္ကိုဝန္ပ်က္တယ္ဆိုတာဟုတ္ပါသလားခင္ဗ်ာ
    ေက်းဇူးျပဳျပီးေျဖၾကားေပးပါခင္ဗ်ာ

    ReplyDelete
  5. 1ပတ္2ပတ္ကေရာဆရာ

    ReplyDelete
  6. 1ပတ္2ပတ္ကေရာဆရာ

    ReplyDelete